Voorbeelden Open Bouwen in Nederland

<< Site Inhoud

<< Vorige pagina met de duurzaamheid kansen

In Nederland is al een behoorlijk aantal projecten met Open Bouw en Open Ontwerpen gerealiseerd. Bijzonder is dat van de meeste projecten bijna niemand weet dat ze met Open Bouwen zijn gemaakt. Soms weten zelfs de bewoners het niet. Dat komt omdat deze projecten vaak een persoonlijke ambitie vertolken van bijvoorbeeld een vertrekkend directeur van een woningbouw corporatie of een wethouder van een gemeente? Bij vertrek van deze persoon door pensioen of andere baan verdween ook Open Ontwerpen van tafel; niet langer in het belang van de organisatie of politiek besmet, was de conclusie van sommige achterblijvers.

Verderop volgen documenten vanuit ministeries en de stichting Architecten Research SAR met daarin achtergronden, nu eerst vele voorbeelden.

Case Studies NL – flexibel en participatief huisvesting in Nederland:

De documentaire `CASE STUDIES NL` is een onderzoeksproject dat een caleidoscoop van zeven Nederlandse woningen ontwikkelingen laat zien die allemaal aanpassingsvermogen en participatie van de bewoners als hun kernbegrippen portretteert. De belangrijkste spelers van elk project bespreken de mislukkingen en successen van de verschillende modellen en hun onderliggende processen. Alhoewel in heel verschillende contexten en schalen, onderlinge problemen zich voordoen: Inzicht in deze kan helpen toekomstige initiatieven en ontwikkelingen te doen slagen.

#INTRODUCTION
# 1 Homeruskwartier Almere
# 2 NIEUW LEYDEN Leiden
# 3 SOLIDS Amsterdam
# 4 KLUSHUIZEN Rotterdam
# 5 MEANDERHOF Zwolle
# 6 Vrijburcht Amsterdam
# 7 GW Gemeenschappelijk WONEN Nieuwegein
#EPILOGUE
documentaire, 95 minuten, 2014
DVD verkrijgbaar bij ximage.nl/shop.html

Lunetten montage Bruynzeel 2Lunetten montage BruynzeelTussen 1972 en 1982 is het project Lunetten van vele corporaties tezamen opgeleverd. Dit is het grootste in Nederland – geheel volgens de Open Bouwen methodiek van scheiding drager en inbouw – gerealiseerde project met 422 woningen. Bewoners zijn direct betrokken bij de inbouw door elk twee persoonlijke gesprekken met de architect. Vervolgens is door Bruynzeel een volledig persoonlijk inbouw pakket voor elke woning samengesteld en gerealiseerd. In diverse woningen zijn deze Bruynzeel paketten nog aanwezig, doch algehele vervanging na bijna 40 jaar is aanstaande. Juist die vervanging kan nu geheel zonder schade / inmenging van het woningcasco plaatsvinden door de toen gebruikte methode van gebouwdeel scheiding. Circulair bouwen dus ruim voordat men met dat concept bekend was. Meer over de daadwerkelijke uitvoering daarvan in het Pocketboek Open Ontwerpen van de achitect Frans van der Werf.

In 1999 is het proefproject Netscher-/ Ruijsdaelstraat van VZOS (nu Haagwonen) opgeleverd. Bewoners zijn niet betrokken bij de inbouw. In 2013 geeft de onderhoudsafdeling aan dat betrokkenheid van bewoners niet in het belang van de corporatie is. De reden: de grote, afwijkende en daarmee onbekende en onbeheersbare verantwoordelijkheden ten opzichte van andere traditioneel beheerde woningen van de corporatie.

In 2012 wordt het Amsterdamse project Solids van Het Oosten (nu Stadgenoot) opgeleverd met een gebouw in (Oud)West en een dubbelgebouw in Oost (IJburg). Ondanks de uitgebreide publiciteit rond de opzet en realisatie, is de ingebruikname en de financiële kant van de ontwikkeling teleurstellend. Reden: teveel nieuwe initiatieven tegelijk, functies die elkaar niet versterken (in West) en ontbreken van de specifieke behoefte (in Oost). Hier vind je de powerpoint over de voorbereiding (NL) en de download: De evaluatie van Solids (NL)

De open inschrijving voor West biedt ook ruimte voor een hotelfunctie op basis van de hoogste prijs per m2. Het gevolg: de helft van het gebouw heeft een shortstay- en hotelfunctie. Alleen hebben hotelgasten geen enkele betrokkenheid bij de buurt. Dat levert een schril en dagelijks zeer storend contrast op met de betrokken bewoners. Het gebouw in Oost is opnieuw ingevuld met traditionele sociale woningen. De oorspronkelijke doelgroep heeft te weinig interesse voor de beoogde meerwaarde van het concept IJburg. Na jaren vertraging volgt traditionele bewoning in een extreem duur gebouw, onder andere door de BTW-terugbetaling door andere fiscale verrekeningen tussen functies.

Op dit moment is een serie projecten zogenaamde super lofts in diverse steden in de verkoop of tijdens de bouwfase. Het wordt georganiseerd door een reeks van samenwerkende architecten onder de naam De Hoofden. Zie de voortgang op de website van hun projecten.

Een project in Amsterdam momenteel te koop is om te worden gebouwd in het komende jaar is Schetsblok met Open Bouwen principes. In de download vind je tekeningen van fit-out opties om mee te beginnen en voor het tonen van de mogelijkheden. De optie van makkelijke latere veranderingen in het gebouw is niet genoemd, zoals het Japanse beginsel dat een latere renovatie moet kunnen zonder de buren storen. Het basis gebouw genaamd Casco wordt aangeboden met het principe van zelf fit-out. Hoewel de gevraagde fit-out kan ook worden geleverd door het bouwbedrijf van het basis gebouw. Op basis van de huidige ervaring in Japan en eerder in Nederland, verwacht ik dat gespecialiseerde fit-out bedrijven beter in staat zullen zijn kwaliteit te leveren. Maar tot nu toe is voor deze gespecialiseerde bedrijven de markt nog te klein.

Op het meest internationaal gerichte zakencentrum in Nederland – de ZuidAs – zien ze Open Bouwen als voorwaarde om vroegtijdige sloop van de vele hoogbouw te voorkomen. Deze zogenoemde Lenige Gebouwen nemen duurzaamheid als uitgangspunt: de hoogwaardige kantoren moeten eenvoudig geheel opnieuw invulbaar zijn, los van draagstructuur, installaties en gevel. De gemeente ziet namelijk een groot risico in traditioneel bouwen . Traditionele gebouwen verouderen snel en moeten vaak worden gesloopt. De lokale hoogbouw staat op een zeer dichtbebouwde locatie met drukke openbaar vervoers- en snelwegverbindingen. Het valt te bezien hoe dit in de praktijk wordt uitgewerkt en aangestuurd. Er is een brochure in het Nederlands en in het Engels.

In Voorburg is een flat uit de jaren 50 geheel gerenoveerd in de jaren 80; opnieuw ingevuld met woningen op basis van industrieel maatwerk vanuit de individuele wensen van bewoners. De meeste bewoners wonen er nu al ruim twintig jaar, onder andere dankzij de persoonlijke invulling afgestemd op hun woonbehoeften. Ondanks dat deze invulling makkelijk is aan te passen, hebben bewoners er geen behoefte aan. Ze wonen alsof ze kopers zijn maar dan voor een huurbedrag. De woningcorporatie heeft er al jaren geen omkijken naar. De leverancier van de inbouwen had door gewenste veranderingen meer business verwacht maar niet gekregen. Het succes voor de bewoners werkt in zijn nadeel. Over dit project vind je hier een presentatie http://bit.ly/1DKKg9E en een beschrijvend document. Beide in het Nederlands.

Een woon/zorg gebouw in Voorburg is in 2013 opgeleverd waarbij de zorgorganisatie de woningen vanuit de zorgvraag van haar huurders heeft ingevuld. De drager is daarvan gescheiden gehouden en ingevuld door de belegger. In dit document gaan de architect en ontwikkelaar daar verder op in. En hier zie je de presentatie daarvan. Beiden zijn in het Engels.

Vier gebouwen kregen in overleg met de bewoners een eigen persoonlijke inbouw. Het gaat om Keyenburg in Rotterdam (1984), Molenvliet in Papendrecht (1977), Pelgrimshof in Zevenaar (2000) en Meander in Zwolle (2008). Bij het eerste project heeft de corporatie in overleg met zittende bewoners een algehele renovatie met herverdeling van woningafmetingen en inbouw geregeld. Bij het laatste project waren de bewoners ook formeel opdrachtgever vanuit het Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Hier vind je de projectomschrijvingen (Engels). Daarnaast worden sommige van deze projecten in detail omschreven in het boek “Open Ontwerpen” in de website winkel.

Het toenmalige minsterie van VROM heeft diverse documenten doen uitbrengen vanuit onderzoek waaraan zij leiding heeft gegeven. Daarbij was het vooral te doen om de voordelen van Open Bouwen breed draagvlak te geven. Een goed voorbeeld is het document rond het verkennen van de Drager-Inbouw afspraken spelregels.

Apart daarvan heeft VROM Flexibiliteit onderzocht in woningen om te zien welke aanpassingen in de toekomst deze woningen nodig hebben om te kunnen voldoen aan grotendeels onbekende eisen en wensen van de toekomst van de bewoners.

Wat betreft de financiering van Open Bouwen in woningen is er al veel onderzoek gepubliceerd waaronder dit vanuit de SAR over de financiering van drager-inbouw. En wat betreft de uitgangspunten van Drager-Inbouw heeft DHV in dit rapport al in de jaren 90 helder uiteengezet wat daarvan het belang is.

>> Volgende pagina met voorbeelden in Finland

<< Site Inhoud

Stichting Briqs | KvK 54198399 | Algemene Voorwaarden

Powered by WishList Member - Membership Software